Bijvangst


28 mei 2018
OinO-Advies

Geschreven door: Daniëlle Diele

Wikipedia omschrijft bijvangst als een begrip uit de visserij. Hiermee worden andere vissoorten of dieren bedoeld dan degene waarop bewust gevist wordt. Het begrip wordt ook figuurlijk gebruikt, dan worden resultaten bedoeld waarnaar niet gestreefd werd.

In de figuurlijke zin kom ik in onderwijsland steeds vaker prachtige bijvangst tegen. Bij evaluaties na afloop van schooltrajecten ontstaat weleens de fraaie discussie of de bijvangst niet krachtiger is dan de oorspronkelijk beoogde vangst.

Het groeien van het belang en de kracht van bijvangst, heeft met een verandering in de sector te maken. We zien dat leerkrachten zichzelf weer steeds meer als deskundige zien. Deels heeft het veranderende klimaat ook te maken met het veranderen van de intern begeleider, de schoolleider en/of de bestuurder.

Steeds beter zien we in het basisonderwijs dat gespreid leiderschap en gedeeld eigenaarschap de enige weg naar duurzame ontwikkeling is. Na jaren van kretologie in de trant van 'Leerkracht jij doet ertoe…' is nu bij alle partijen duidelijk dat er maar één plek is waar onderwijs echt kan ontwikkelen; in de klas! Dit zal alleen maar gebeuren als de mensen het echt willen.

Bij elk succesvol verbetertraject waaraan ik de afgelopen jaren heb meegewerkt stonden een aantal zaken centraal. Samen met het schoolteam het doel, de opzet en de intensiteit van het traject bepalen. Hierbij is maatwerk vereist. Geen enkele leerkracht en geen enkel schoolteam zijn namelijk hetzelfde. De verbetertrajecten hebben nog één allesbepalende overeenkomst; er zijn klassenconsultaties aan verbonden. Ten eerste omdat onderwijs immers alleen in de klas kan worden verbeterd. En ten tweede omdat er dan zicht op de praktijk en dus op de behoefte voor wat betreft het maatwerk zichtbaar kan worden.

Succesvolle verbetertrajecten richten zich vaak op leerkracht-handelen en leerkrachtvaardigheden binnen één vakgebied. Echter door de intrinsieke betrokkenheid van de leerkrachten zien we vanzelf een transfer naar andere vakken ontstaan. Immers wanneer iets bij het ene vak geweldig werkt pas je dit ook op het andere toe. Dit is een heel sterk voorbeeld van bijvangst.

Als onderwijsadviseur leg je op jaarbasis een enorme hoeveelheid klassenbezoeken af in allerlei verschillende scholen. De opgedane observatievaardigheden kunnen tijdens de bezoeken gedeeld worden met degenen die mee op lesbezoek gaan. Op deze manier vindt er een dubbele professionaliseringsslag plaats. Ook een mooi voorbeeld van bijvangst.

Zo zijn er talloze vormen van bijvangst te noemen. Het laatste, mooie voorbeeld dat ik hier wil delen is het verbindende effect dat een teambreed, gedragen, succesvol verbetertraject voor een schoolteam met zich meebrengt. Hier kan geen middagje vissen op de lokale forelvijver in het kader van teambuilding tegenop!