Online nieuws


5 juni 2018
OinO-Advies

Geschreven door: Klaas-Jan Lammers

De Engelse term ‘Fake News’ is misschien wel net zo oud als het nieuws zelf. Al in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog werd het vaak gebruikt in propaganda om de vijand in een kwaad daglicht te stellen. Sinds Mark Zuckerberg de term in 2016 gebruikte om aan te geven dat hij twijfelde dat desinformatie van invloed was geweest op de Amerikaanse verkiezingen en Trump het in vrijwel elke tweet gebruikte, heeft het woord een vaste plaats in het nieuws gekregen.

Het Rathenau instituut uit Den Haag kwam vorige week in een rapport tot de conclusie dat Nederland onvoldoende voorbereid is op manipulatie van online nieuws. Hoewel het volgens het rapport in Nederland nog niet is voorgekomen dat nepnieuws op grote schaal is verspreid, maakt de techniek dit steeds eenvoudiger mogelijk. Het levensecht maken van automatische computeraccounts (waardoor deze niet meer te onderscheiden zijn van een echt mens), wordt als bedreiging gezien. Een aantal weken geleden presenteerde Google al een functie waarbij de Google Assistant (een computer dus) namens de gebruiker bedrijven kan bellen om een afspraak te maken bij bijvoorbeeld de kapper. Dit computergestuurde telefoongesprek was niet van een echt mens te onderscheiden. Tegelijk met deze opkomende techniek wordt geconstateerd dat nieuwsconsumenten en dan vooral jongeren, hun vermogen overschatten om de kwaliteit en betrouwbaarheid van online nieuwsberichten goed te kunnen beoordelen. Structurele aandacht voor mediawijsheid is nodig. In het rapport roepen de onderzoekers op tot het ontwikkelen van technologisch burgerschap.

Aandacht voor mediawijsheid en digitale geletterdheid op school is dus hard nodig. Dit hoeft niet per se door extra lessen over nepnieuws te geven. Het kan ook door het te integreren in de dagelijkse praktijk of het zaakvakkenonderwijs. Nieuws in de Klas biedt scholen voor een bepaalde periode gratis kranten aan, waarmee kritisch gekeken kan worden naar het nieuws. Ook de bibliotheek op school biedt talloze onderwijsproducten waarmee digitale informatievaardigheden kunnen worden aangeleerd. Met wat extra aandacht leren we de leerlingen eenvoudig ‘Real’ en ‘Fake’ te onderscheiden!