Het groepsplan en de methodegebonden toets


3 november 2015
PlanbĀ²

Het optimale groepsplan is een echt werkdocument. Methodegebonden toetsen kunnen aangegrepen worden om van een groepsplan een werkdocument te maken. 
Elke methode kent een eigen manier van registreren. Een veelgestelde vraag die wij, als ontwikkelaars van Planb2 krijgen is: “Kunnen we de cijfers niet gewoon inladen in Planb²?” Een heel logische vraag omdat het doel van Planb² is om overtollige administratieve last te verminderen. Dat dit niet kan is een bewuste keuze. De percentages goed of fout leveren geen informatie voor het handelen van de leerkracht. De leerstofinhoud doet dit wél. 

Het doel van methodetoetsen
Het doel van een methodetoets is om te signaleren of kinderen de aangeboden leerstof beheersen of niet beheersen, zodat de leerkracht vroegtijdig kan signaleren en zijn handelen af kan stemmen. In veel scholen heeft een methodetoets echter ook een ander doel, een doel waar de toets echter niet voor gemaakt is. De toets wordt dan namelijk ook gebruikt om cijfers te genereren, zodat er een rapportcijfer genoteerd kan worden. Het in het groepsplan benutten van de informatie die de methodetoets geeft, heeft als doel om het oorspronkelijke doel van de toets te bekrachtigen.

Beheerst of niet beheerst?
De methodes hebben na de toets een herhalings- of verrijkingsweek om de gesignaleerde uitval te repareren en de kinderen die de stof wel beheersen uit te dagen. De ervaring leert dat deze ‘reparatieweek’ niet altijd toereikend is. Soms zijn er andere interventies nodig. Door het groepsplan een ‘levend’ document te laten zijn, houdt u zicht op wat er nodig is. De monitoring van de onvoldoende beheerste leerstof kan geborgd worden in het groepsplan: je noteert in het tabblad Evaluatie alleen de uitval: de leerstof die niet beheerst bleek te zijn.
Een voorbeeld: als de leerkracht bij toets 1 van rekenen gesignaleerd heeft dat het klokkijken niet beheerst wordt, noteert hij dit. Moet hij na toets 2 dit onderdeel nogmaals noteren dan betekent het dat de interventie gebaseerd op de aanpak van de methode ontoereikend was. De leerkracht kijkt bij de doelen of het onderdeel het komende blok aan de orde komt en kleurt deze dan in het tabblad Doelen, zodat hij zijn instructie extra kan ondersteunen. Komt het onderdeel niet aan bod, dan kan hij het doel erbij zetten en een moment inplannen om instructie te geven.

Voorbeeld uit de praktijk
In groep 5 van een school liep een aantal kinderen vast met sommen tot de 1.000. De leerkracht signaleerde dit en besloot dit te bespreken met de intern begeleider. De leerkracht en de IB’er hebben de registraties van de rekenmethode geanalyseerd en bij 5 van de 5 kinderen kon de moeite met de sommen tot 1.000 herleid worden naar groep 3. De leerkrachten hadden keurig de methode gevolgd, maar doordat er geïsoleerd naar de toetsen werd gekeken, werd de achterstand van deze kinderen steeds groter.

Ordening op leerroute
Wij zijn absoluut geen voorstander van alles dubbel registreren. Integendeel: wij zoeken naar de minimale administratieve inspanning. Ons advies luidt dan ook: vul de registratieformulieren van de methode in op basis van leerroute en niet op basis van het alfabet. Dan krijgt u vlot een overzicht op welk niveau de uitval aangepakt moet worden. Als het bij 75% van de kinderen rood is, dan is het raadzaam om het lesonderdeel voor alle kinderen te herhalen in de basisinstructie. Indien het alleen bij de meerderheid van de kinderen in de verlengde instructie route speelt, bespreekt u het lesonderdeel met deze kinderen tijdens de verlengde instructie. Toont het registratieformulier wisselend rood, dan is een interventie op individueel niveau aan te bevelen.
Op deze manier worden de methodetoetsen zinvol benut en dragen zij bij aan het vroegtijdig signaleren zodat achterstanden voorkomen worden.